moama_salmooni

ایران نیوز آنلاین؛ یادداشت: محمد جواد افتخاری/ اما به غیر از چهارشنبه سوری و سیزده بدر که هر یک آداب خود را دارند، نوروز در گذشته دارای آداب چندی بوده است که امروز فقط برخی از آنها برجای مانده است و برخی دیگر همچنان پا برجا.

خانه تکانی از آیین‌های نوروز است. ده پانزده روز مانده به نوروز خانه تکانی شروع می‌شود. در این آیین، همه وسایل خانه گردگیری و شستشو می‌شود و پاک و پاکیزه می گردد. پس از خانه تکانی، نوبت سبزه کاشتن می‌شود. مادران حدود یک هفته مانده به نوروز، مقداری گندم و عدس و ماش و شاهی در ظرف‌هایی زیبا می‌ریزند و خیس می‌کنند تا آهسته آهسته بروید و برای سفره نوروزی آماده گردد.

چهارشنبه سوری هم که فرا رسید باید از روی آتش پرید. چهار‌شنبه سوری خود به مثابه یک جشن مستقل، آداب خود را دارد. آتش افروختن و پریدن از روی آتش، خوردن آجیل چهارشنبه سوری و… هرچند در روزگار ما این جشن دگرگونی‌های زیادی به خود پذیرفته است.

پس از چهار‌شنبه سوری، در گذشته ای نه چندان دور در کاشمر مرسوم بود، در روز علفه ( یک روز مانده به عید) بانوان به باغات و اراضی کشاورزی رفته و سبزی بیابانی جمع می کردند و با آن آش مخصوص شکم پر یا جوشواره بپزند؛ غذای اغلب مردم در این روز آش است و مقداری از آن را برای سال جدید نگه می دارند تا در اولین وعده غذایی از این آش صرف کنند تا سرسبزی و برکت سال قبل را به سال جدید انتقال دهند.

اهالی براین باورند که روح مردگان غیر از شبهای جمعه در موقع تحویل سال نو و روز اول نوروز نیز آزاد است و به خانه و کاشانه قدیم خود می آیند و اگر در این موقع خانه قدیم خود را پاکیزه و روشن ببیند شاد و خوشوقت خواهد شد واولاد خود را دعا خواهد کرد و گرنه با حالت غمگین باز گشته و اولادش را نفرین می کند.

یکی دیگر از آیین نوروزی در روز علفه عیدی بردن است. در کاشمر نامزد دارها تعدادی سینی به فراخور ثروت و جایگاه اجتماعی تهیه و اقلامی از خوردنی و پوشیدنی را برای عروس خانم ارسال می کنند، تعداد این سینی ها حداقل هفت عدد می باشد و حاوی کله قند، برنج ، گوشت و چای و نبات، حنا، صابون، شیرینی، لباس برای عروس و خانواده اش و کفش سفید و روسری است.

آماده کردن سفره نوروزی، خرید میوه و شیرینی و آجیل، آماده شدن برای تحویل سال، دعای تحویل سال، دید و بازدید عید، عیدی دادن و عیدی گرفتن همه در طول روزهای عید انجام می‌شود.

فرارسیدن نوروز در کاشمر را می‌توان از اوایل بهمن ماه حس کرد به ویژه آنکه در شهر و روستاهای کاشمر یکی دو ماه قبل از نوروز مردم به پیشواز عید می‌روند که این استقبال از بهار در اسفند ماه به اوج خود می‌رسد.

از اوایل بهمن‌ماه در شهرستان کاشمر پیر و جوان به فکر تهیه لباس عید می‌افتند و اگر دیرتر اقدام کنند، لباس‌ها به عید نمی‌رسد. در زمان قدیم در روستاها اغلب بانوان، لباس‌ها را خود تولید می‌کردند یعنی پارچه‌ها را زنان به وسیله فرت ( ferat ) یا ماشین پارچه‌بافی دستی، می‌بافتند.

دامداران و کشاورزان هم کت پشمی تهیه می‌کردند که به آن چوقه می‌گفتند. چنانچه اتاق‌ها در طول زمستان دود زده شده بود آنها را سفید می‌کردند، دیوار منزل اگر خراب بود، گل ‌اندود می‌کردند، البته حالا دیوارها را سیمان می‌کنند. به تدریج در نیمه اسفند ماه کاشتن سبزه معروف به “کشت کلاغ” شروع می‌شد، به این صورت که در ظرفی عدس، جو یا گندم می‌کاشتند و حداقل در هر منزلی که یک خانوار زندگی می‌کرد یک سبزه کاشته می‌شد که در حال حاضر نیز وضع به همین منوال است.

در روستاها، گندم‌ها را برای تهیه آرد شیرینی به آسیاب‌ها می‌بردند. این آرد بایستی کاملاً نرم می‌شد و از آن برای تهیه انواع شیرینی های محلی نظیر کلوچه و نان‌های محلی مثل قطاب و تفتان استفاده می‌شد. شور کردن بادام، هسته زردآلو و تخمه هندوانه، خربزه و آفتاب‌گردان برای آجیل عید، تهیه کفش و لباس برای کوچک و بزرگ از دیگر اعمال و مراسم مربوط به این ایام است. مردم کاشمر عقیده دارند اگر همه لباس‌ها نو نباشد، حداقل باید پیراهنی نو به تن داشت تا در موقع تحویل سال سر انسان از یقه نو دربیاید.

 

FacebookTwitterGoogle+WhatsAppLineYahoo MailGoogle Gmail
برچسب ها: , , , , , , ,
عضویت در خبرنامه

\ نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


CAPTCHA Image
Reload Image