184248_320

ایران نیوز آنلاین، یادداشت: محمد جواد افتخاری؛ بنابر شاخص‌های بین‌المللی، سال‌هاست وضعیت بحرانی آب در ترشیز پدیدار گشته و در استان خراسان‌رضوی به لحاظ کمیابی آب، به همراه کلان‌شهر مشهد در صدر لیست فاجعه قرار دارد و با هر شاخصی که بخواهیم در مورد وضعیت منابع آب آن قضاوت کنیم، تنها به یک پاسخ خواهیم رسید و آن ناپایداری منابع آب منطقه است.

به‏ طوری‏که حتی منابع آب شرب آن در خطر نابودی است. در ترشیز کهن، سالانه سطح آب زیرزمینی در حدود بیش از یک و نیم متر افت می‌کند و سطح زمین سالانه ۲۵ سانتی‌متر فرو می‌نشیند و با تداوم این روند می‌توان به جرات اذعان نمود؛ در این منطقه، در آینده‌ای بسیار نزدیک چیزی به نام آبخوان و آب زیرزمینی، باقی نخواهد ماند. در این دیار کهن، و با تداوم روند کنونی، مرگ دشت قطعی است.

امروزه همگان یافته‌اند که تخریب منابع آب خطرناک‌ترین دشمن ماست! و بروز انواع پیامدهای ناشی از آن، در مناطق مختلف کشور، گواهی بر این مدعاست.

موج فزاینده روستاهای در حال تخریب و تخلیه، شور شدن آب و اراضی کشاورزی، افزایش آسیب‌های اجتماعی و مهاجرت مهم‌ترین عوارض و «شهری خالی از سرمایه‌های انسانی و نخبگان جوان» و از همه مهم‌تر، تبدیل این دیار کهن به مخاطرات پیش‌رو است.

به استناد تجربیات بنده در سایر شهرهای استان و کشور به عنوان مشاور وزارت نیرو و جهادکشاورزی و سایر ارگان‌های مرتبط با حوزه آب، باید به استحضار برسانم وضعیت کنونی منابع آب در این شهر، آبستن عوارض و پیامدهایی است که وصف آن هم غم‌انگیز است.

همگرایی و دانایی محوری هنوز هم فرصت برای استقرار هست.

سؤال اساسی این است که با وجود چنین چالش‌ها و شرایط یاد شده و نیز لزوم برقراری تعادل بین عرضه و تقاضای آب در راستای توسعه پایدار، آیا می‌توان راهکارهای آزمون و خطا را دوباره در برنامه‌ها و مدیریت کلان و خرد منطقه اعمال کرد؟ آیا می‌توان پاسخ‌گوی نیازهای نسلی بود که به تکنولوژی روز دنیا مسلط و تجهیز هستند؟ آیا اعتماد به نسلی متخصص و بومی از سعی و خطا کردن آسان‌تر است؟

هرگاه برنامه‌های مدیریتی فاقد دیدگاه دوراندیشی و توسعه پایدار همه‌جانبه به معنای واقعی بوده است، نتیجه‌ای جز تخریب وضعیت منابع آبی و بروز آسیب‌های جدی به بدنه توسعه اجتماعی اقتصادی ناشی از آن، نداشته است. نمی‌توان نقش راهبردهای کوتاه‌مدت را در این زمینه نادیده گرفت اما بررسی و ارائه راهکارهای پایدار و درازمدت نیز از الزاماتی است که می‌بایست تاکنون انجام و دستاوردهای آن مشخص می‌شد. مسلم است با چنین وضعیتی بدون مطالعات جامع و راهبردی و تولید نقشه‌های راه در این زمینه، ارائه هرگونه راهکاری، می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری حاصل نماید؛ از قبیل بسیاری از طرح‌هایی که تاکنون با صرف هزینه‌های بسیار زیاد و نیز زمان طولانی متأسفانه هنوز نتوانسته در حد انتظار منجر به ایجاد وضعیت پایدار و ثمربخش در مسائل پیش‌رو منابع آب، مصارف و توسعه منطقه گردد.

مهم‌ترین شرط لازم برای تداوم حیات و حفظ پایداری ترشیز کهن، ایجاد هم‏گرایی و هم‌افزایی و عزم و اراده جدی در بهبود وضعیت کنونی است. شرایطی که در آن با مشارکت جدی تمامی ذی‏نفعان و کنش‏گران، امکان تدوین چشم‌انداز و سپس تلاش برای دستیابی به چشم‌انداز مذکور، فراهم می‌گردد.

آنچه تاکنون کمتر دیده شده است، تدوین سند چشم‌انداز ترشیز کهن است. سندی که تمامی اقشار و زیرساخت‌های جامعه به آن معتقد و متعهد باشند. این موضوع هرچند سخت و ناهموار، اما جز با هم‌اندیشی و جذب نخبگان و فرهیختگان بومی و ذینفع، محقق نمی‌شود و برای ملتی که خود و عزیزان‏شان را با همدلی و همدردی، در دفاع از ارزش‌ها و آرمان‌های این مرزوبوم، سپر بلا کرده‌اند، در بحران و آشوب نهفته در صلح نشستن دور یک میز و توافق برای نجات آب و حیات ترشیز کهن، هرگز کار دشواری نیست.

FacebookTwitterGoogle+WhatsAppLineYahoo MailGoogle Gmail
برچسب ها: , , , , , ,
عضویت در خبرنامه

\ نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


CAPTCHA Image
Reload Image